تحلیل وضعیت تولید و فرآوری محصولات سویا در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس تحقیقات علوم و صنایع غذایی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، گرگان، ایران.

2 استادیار علوم و صنایع غذایی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، گرگان، ا یران .

3 پژوهشگر مرکز تحقیقات و نوآوری سازمان اتکا، گرگان، ایران

چکیده

فرآوری سویا در ایران با ظرفیت اسمی 8/1 میلیون تن در سال، عمدتاً بر تولید روغن و کنجاله متمرکز است. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که برخی محصولات مانند پروتئین ایزوله، غذای کودک و اسیدهای چرب دارای ارزش افزوده بسیار بالا و بازده اقتصادی قابل ‌توجهی هستند. در مقابل، فرآورده‌هایی مانند روغن و کنجاله به‌رغم حجم تولید بالا، سودآوری نسبتاً کمتری دارند. با این‌حال، محصولات با ارزش افزوده بالا نظیر پروتئین ایزوله، لسیتین، جایگزین‌های گوشت و لبنیات هنوز در مراحل ابتدایی توسعه قرار دارند و وابسته به فناوری‌های وارداتی هستند. کشور ایران با کاهش 83 درصدی سطح زیر کشت طی یک دهه مواجه است، به‌طوری‌که تنها ۵ درصد از نیاز داخلی به محصول سویا از طریق تولید داخلی پوشش داده می‌شود. چالش‌های کلیدی شامل وابستگی شدید به واردات دانه، نوسانات قیمت جهانی، تحریم‌ها و فناوری‌های فرسوده است. از منظر فرصت‌ها، رشد تقاضا برای پروتئین‌های گیاهی، توسعه فناوری‌های پایدار و دسترسی به بازارهای منطقه‌ای پتانسیل بهبود وضعیت را فراهم می‌کند. تحلیل پیش رو نشان‌دهنده نقاط قوت ایران همچون ظرفیت‌های فرآوری بالا و موقعیت جغرافیایی است، درحالی‌که نقاط ضعف شامل وابستگی به واردات و مصرف غیر بهینه منابع است. بر اساس این مقاله توصیه می‌شود نوسازی صنایع فرآوری، توسعه محصولات نوین، جذب سرمایه‌گذاری خارجی، تقویت زنجیره تأمین در اولویت برنامه‌ریزی قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

گیاهان دانه روغنی
دوره 7، شماره 2
اسفند 1404
صفحه 102-111

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار